گذشته رمزارزها چه چیزی درباره آینده آنها به ما میگوید؟
برای بررسی و درک بهتر وضعیت آینده رمزارزها جالب خواهد بود اگر ابتدا نگاهی به محتوانی مقالاتی بکنیم که چهار سال پیش در مورد دنیای پیش روی بیت کوین صحبت کردهاند.
پاسخ به اینکه آینده رمزارزها چگونه خواهد بود، بستگی به این دارد که این سؤال را از چه کسی بپرسید. برخی تحلیلگران نگران ریسکهای پیشرو هستند، درحالیکه برخی دیگر با اطمینان معتقدند رمزارزها نقش باثباتی در آینده اقتصاد خواهند داشت.
خوشبینها دلایل خوبی برای حفظ این نگاه مثبت دارند. با وجود همهگیری کرونا و آشفتگیهای اقتصادی جهانی، جهش قیمت بیتکوین در اواسط نوامبر ۲۰۲۰ فراتر از انتظارات ظاهر شد و این رمزارز به نزدیکی سقف تاریخی خود رسید. از دسامبر سال پیش، قیمت بیتکوین بیش از دو برابر شده است و بسیاری معتقدند این تنها آغاز یک روند صعودی بلندمدت است.
در این صفحه می خوانید:
بسیاری از کارشناسان باور دارند که جهش فعلی بیتکوین (در نوامبر ۲۰۲۰) شباهت چندانی به افزایش پرسر و صدای دسامبر ۲۰۱۷ ندارد؛ دورهای که بیتکوین رکوردهای قیمتی جدیدی ثبت کرد، اما بهزودی سقوط کرد. در آن زمان، بیشتر سرمایهگذاران افرادی عادی بودند که با طمع سود بالا وارد بازار شده بودند، نه نهادهای مالی بزرگ. وقتی این سرمایهگذاران کوچک سود خود را نقد کردند، قیمت بیتکوین هم بهسرعت افت کرد.
اما حالا شرایط متفاوت است. شرکتهای بزرگ سرمایهگذاری مانند Fidelity Investments، JP Morgan و PayPal وارد فضای رمزارز شدهاند. فیـدلیتی یک واحد اختصاصی دارایی دیجیتال راهاندازی کرده، جیپیمورگان توکن داخلی خود را معرفی کرده و پیپال نیز به کاربران خود اجازه خواهد داد که از کیف پول رمزارزی خود برای پرداخت استفاده کنند.
سرمایهگذاران برجسته والاستریت مانند پل تودور جونز نیز به بیتکوین علاقهمند شدهاند و حتی آن را مانند استاندارد طلا در دهه ۱۹۷۰، راهی برای مقابله با کاهش ارزش ارزهای فیات میدانند.
این نهادها فقط برای مشتریان خود امکان خرید بیتکوین را فراهم نکردهاند؛ بلکه خودشان نیز در حال خرید هستند. شرکتهایی مانند Square و Galaxy Digital Holdings میلیونها دلار بیتکوین خریدهاند. این موضوع میتواند نشانه مثبتی باشد، چراکه این دسته از سرمایهگذاریها معمولاً برای کسب سود سریع نیستند و فروش آنها در کوتاهمدت کمتر محتمل است.
نکته مثبت دیگر این است که برخلاف سال ۲۰۱۷، این بار توجه رسانهها چندان معطوف به بیتکوین نیست. آن زمان، افزایش قیمت بیتکوین به تیتر اول بسیاری از رسانهها تبدیل شد و افراد زیادی تنها با انگیزه ثروتمندشدن سریع وارد بازار شدند؛ که در نهایت با سقوط شدید قیمت مواجه شدند.
اما اکنون، رشد بیتکوین بیشتر در بین فعالان جدی حوزه بلاکچین مطرح است، کسانی که واقعاً به آینده فناوری و کاربرد آن باور دارند. شاید نبود هیجان عمومی، بهدلیل ترس از تکرار سقوط قبلی باشد. یا شاید هم به این دلیل است که این بار، روند صعودی واقعیتر است.
با وجود احتیاط برخی فعالان، فضای خوشبینانهای نسبت به آینده رمزارزها در سال جدید و سالهای پیش رو شکل گرفته است. البته نباید از برخی ریسکها نیز غافل شد.
به طور خلاصه آن زمان، جهش قیمتی بیتکوین در میانهٔ همهگیری جهانی کرونا، بسیاری را شگفتزده کرده بود و کارشناسان تلاش داشتند این رشد را از صعود سال ۲۰۱۷ متمایز کنند. اکنون، با گذشت چهار سال پرتحول در دنیای کریپتو، میتوانیم با نگاهی به گذشته، درستی یا نادرستی آن پیشبینیها را بررسی کرده و تصویری دقیقتر از آینده ترسیم کنیم.
آن مقاله پیشبینی کرده بود که این رشد متفاوت است، زیرا سرمایهگذاران نهادی بزرگ مانند Fidelity و JP Morgan وارد میدان شدهاند، نه سرمایهگذاران خرد. همچنین به نبود هیجان عمومی در رسانهها اشاره کرد و رشد را حاصل باور فعالان جدی به فناوری بلاکچین دانست. اکنون میتوان گفت که آن پیشبینیها کاملاً درست بودند و حتی فراتر از انتظار محقق شدند.
چهار سال پرفراز و نشیب: از صعود بیسابقه تا زمستان سخت
۱. اوجگیری جنونآمیز و رکوردشکنی ۲۰۲۱: پس از صعود سال ۲۰۲۰، بازار رمزارزها وارد یک دورهٔ صعودی بیسابقه شد. در سال ۲۰۲۱، قیمت بیتکوین و سایر رمزارزها (آلتکوینها) به اوجهای تاریخی خود رسیدند. بیتکوین از مرز ۶۰ هزار دلار عبور کرد و به رکورد حدود ۶۹ هزار دلار رسید. اتریوم، دومین رمزارز بزرگ بازار، به نماد نوآوری در حوزههایی مانند امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) و توکنهای غیرمثلی (NFT) تبدیل شد. در این دوره، نه تنها سرمایهگذاران خرد، بلکه شرکتهای بزرگ نیز به صورت عمومی بیتکوین را به ترازنامه مالی خود اضافه کردند. ورود صندوقهای سرمایهگذاری سنتی به این بازار نشان داد که رمزارزها دیگر تنها یک “دارایی ریسکی” نیستند، بلکه به تدریج به یک طبقه دارایی جدید و معتبر در سبد سرمایهگذاری نهادهای مالی تبدیل شدهاند.
۲. زمستان کریپتوی ۲۰۲۲ و آشفتگی بازار: پس از اوجگیری سال ۲۰۲۱، بازار رمزارزها وارد یک دورهٔ رکود شدید شد که به “زمستان کریپتو” مشهور شد. عواملی مانند افزایش نرخ بهره توسط بانکهای مرکزی، نگرانی از تورم و فروپاشی پروژههای بزرگ مانند اکوسیستم ترا-لونا (Terra-Luna) و صرافی FTX، اعتماد بسیاری از سرمایهگذاران را خدشهدار کرد. قیمت بیتکوین تا زیر ۱۶ هزار دلار سقوط کرد و ارزش کل بازار رمزارزها به شدت کاهش یافت. این دوره نشان داد که بازار کریپتو همچنان نسبت به عوامل کلان اقتصادی و حوادث داخلی حساس است و ریسکهای ذاتی آن هنوز از بین نرفتهاند.
۳. بلوغ و نهادسازی در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴: بازار از میانهٔ سال ۲۰۲۳ دوباره مسیر صعودی را آغاز کرد، اما این بار با دلایل بنیادی متفاوت. مهمترین رویداد در این دوره، تأیید اولین صندوقهای قابل معاملهٔ در بورس (ETF) بیتکوین اسپات در ایالات متحده در ژانویه ۲۰۲۴ بود. این اتفاق، که سالها توسط نهادهای نظارتی مانند کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC) به تعویق افتاده بود، یک نقطه عطف تاریخی محسوب میشود.
آیندهٔ رمزارزها: پیشبینیهای جدید با درسهای گذشته
با توجه به تحولات چهار سال اخیر، آیندهٔ رمزارزها دیگر به یک پیشبینی خوشبینانه و مبهم خلاصه نمیشود، بلکه بر پایهٔ روندهای مشخص و فزایندهای استوار است:
۱. بیتکوین به عنوان یک دارایی کلان و “طلای دیجیتال” تثبیت میشود: پس از تأیید ETFها، بیتکوین رسماً به عنوان یک دارایی قابل پذیرش برای سرمایهگذاران نهادی شناخته شده است. در آینده، این رمزارز نه تنها به عنوان یک دارایی پرنوسان، بلکه به عنوان یک ذخیرهٔ ارزش و پناهگاهی در برابر تورم (مشابه طلا) مورد استفاده قرار خواهد گرفت. بانکهای بزرگ و حتی دولتها ممکن است در بلندمدت بیتکوین را به عنوان بخشی از ذخایر ارزی خود در نظر بگیرند. کاهش پاداش استخراج (Halving) نیز که عرضهٔ بیتکوین را محدود میکند، به جذابیت آن به عنوان یک دارایی کمیاب میافزاید.
۲. مقرراتگذاری و پذیرش عمومی گستردهتر: در گذشته، یکی از بزرگترین ریسکهای رمزارزها، نبود چارچوب قانونی مشخص بود. اما در حال حاضر، شاهد تلاشهای جدی برای قانونگذاری هستیم. تصویب مقرراتی مانند MiCA در اتحادیه اروپا، یک گام بزرگ در جهت شفافسازی و ایجاد امنیت برای سرمایهگذاران است. در آینده، با وجود نوسانات، بازار کریپتو به یک اکوسیستم قانونیتر، امنتر و باثباتتر تبدیل خواهد شد که به پذیرش گستردهٔ آن در میان عموم مردم و کسبوکارها منجر میشود.
۳. انقلاب فناوری فراتر از بیتکوین: همانطور که در چهار سال گذشته شاهد بودیم، اکوسیستم کریپتو تنها به بیتکوین محدود نمیشود. در سال ۲۰۲۲، اتریوم به یک مکانیسم اثبات سهام (PoS) مهاجرت کرد که مصرف انرژی آن را تا ۹۹.۹۵ درصد کاهش داد و مشکل زیستمحیطی آن را حل کرد. این گام بزرگ، زمینه را برای کاربردهای جدیدی در حوزههایی مانند “وب ۳” (Web3) و هویت غیرمتمرکز فراهم کرده است. در آینده، پروژههای مبتنی بر بلاکچین به تدریج زندگی روزمره ما را دگرگون خواهند کرد؛ از سیستمهای پرداخت جهانی و سریع گرفته تا پلتفرمهای اجتماعی غیرمتمرکز.
۴. ریسکهای باقیمانده و چالشهای آینده: با وجود تمام این پیشرفتها، ریسکها همچنان وجود دارند. نوسانات شدید قیمتی، به ویژه در دورههای بحران اقتصادی، همچنان یک واقعیت است. چالشهای امنیتی و احتمال هک و سوءاستفادههای مالی همچنان بازار را تهدید میکند. همچنین، ظهور پولهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) از سوی دولتها میتواند رقابت جدیدی را برای رمزارزها ایجاد کند.
در مجموع، میتوان گفت که دورهٔ جنونآمیز و هیجانی گذشته جای خود را به یک دورهٔ رشد بالغانه داده است. بازار رمزارزها دیگر یک پدیدهٔ حاشیهای نیست، بلکه به بخشی جداییناپذیر از آیندهٔ مالی جهان تبدیل شده است. چهار سال پیش، پیشبینی ورود نهادها یک جسارت بود، اما امروز، ورود میلیاردها دلار سرمایه از طریق ETFها نشان میدهد که این پیشبینی به واقعیت پیوسته است. آینده، متعلق به اکوسیستمی است که در آن، رمزارزها نه تنها به عنوان یک ابزار سرمایهگذاری، بلکه به عنوان زیرساختی برای یک اقتصاد دیجیتال جدید عمل خواهند کرد.