بیت کوین اغلب بهعنوان ابزاری برای مقاومت در برابر سانسور مطرح میشود، اما یک ارز دیجیتال چگونه میتواند چنین کاری انجام دهد؟
اگر کمی درباره بیت کوین (BTC) مطالعه کرده باشید، احتمالاً با مفهوم مقاومت در برابر سانسور برخورد کردهاید.
بیشتر ما سانسور را با محدودیتهای آزادی مطبوعات پیوند میدهیم؛ یعنی حق سیاسی برای سخن گفتن و نوشتن آزادانه، بدون دخالت و کنترل دولت یا قدرتهای شرکتی. پس این مفهوم چه ارتباطی با پول دارد، چه دیجیتال و چه غیر دیجیتال؟
در دورانی که اقتصادها به سمت پرداختهای بدون پول نقد حرکت میکنند و مصرفکنندگان به شیوههای جدید و راحتی برای انجام تراکنشها دسترسی دارند، چه کارتهای ویزا، چه اپلیکیشنهای پرداخت موبایلی یا بانکداری دیجیتال، به نظر میرسد در عصری از آزادی بیسابقه مالی زندگی میکنیم.
با این حال، ارزهای دیجیتالی مانند بیت کوین طراحی شدهاند تا درکی عمیقتر از آزادی را تضمین کنند، مفهومی که فراتر از راحتی و انتخاب مصرفکننده است.
چه کسی به واسطهها نیاز دارد؟
فرقی نمیکند مصرفکنندگان از کدام اپلیکیشن نوآورانه برای مدیریت امور مالی شخصی خود استفاده کنند، واقعیت این است که یک مرجع متمرکز، بانک یا شرکت فینتک، و در نهایت صادرکننده ارز (دولت)، همچنان کنترل کامل بر وجوه آنها را در اختیار دارد.
این مراجع بهعنوان واسطه (intermediary) میان استفادهکنندگان از ارزهای سنتی که به آنها «فیات» گفته میشود، زیرا توسط یک مرجع سیاسی صادر میشوند عمل میکنند.
بهعنوان واسطه، آنها میتوانند تراکنشهایی را که مشکوک یا نامطلوب تشخیص دهند سانسور کنند. در حالی که این اقدام با هدف جلوگیری از جرایم مالی (برای مثال پولشویی) توجیه میشود، اما در عین حال آزادی و کنترل فردی کاربران بر داراییهایشان را تضعیف میکند.
انجام تراکنش با ارزهای فیات کاربران را در برابر دخالتهای سیاسی و ژئوپولیتیکی آسیبپذیر میگذارد، مانند زمانی که یک دولت تحریمها، مسدودسازی دارایی یا کنترل سرمایه اعمال میکند تا مانع خروج سرمایهگذاران از کشور شود.
چرا بلاکچین نمیتواند سانسور شود
در مقابل، بیت کوین و ارزهای مشابه مبتنی بر بلاکچین بهعنوان شبکههایی غیرمتمرکز و بدون واسطه طراحی شدهاند، بهگونهای که عملاً غیرممکن است یک فرد یا نهاد خاص بتواند تراکنش مشخصی را سانسور کند.
این یکی از مفاهیم بنیادین «مقاومت در برابر سانسور» در ارزهای دیجیتال است. معنای دیگر آن به طراحی فنی شبکههای بلاکچین و استفاده از رمزنگاری برای تضمین غیرقابلبرگشت بودن تراکنشها پس از تکمیل مربوط میشود.
اصطلاح رایج برای این غیرقابلبرگشتبودن «تغییرناپذیری» (immutability) است، یعنی چیزی که نتوان آن را تغییر داد. فارغ از تغییرات اجتماعی یا سیاسی، تاریخچه دفترکل مشترک قابل بازنویسی یا تطبیق با منافع خاص نخواهد بود.
شایان ذکر است که احتمال بسیار اندکی از وقوع حمله ۵۱٪ وجود دارد که میتواند از نظر تئوری تغییرناپذیری شبکه بیت کوین را به خطر اندازد. چنین حملهای به سناریویی فرضی اشاره دارد که در آن یک بازیگر مخرب اکثریت منابع شبکه را در اختیار میگیرد و بهطور عمدی ترتیب تراکنشها را برهم میزند یا تغییر میدهد.
در چنین حملهای، مهاجم میتواند تراکنشهای خودش را معکوس کند (و امکان دوبار خرج کردن را ایجاد کند)، اما قادر نخواهد بود تراکنشهای سایر کاربران را برگرداند.
احتمال وقوع حمله ۵۱٪ در شبکه بزرگی مانند بیت کوین بسیار ناچیز است، زیرا منابع لازم برای انجام چنین مداخلهای احتمالاً هزینهای بسیار بیشتر از سود بالقوه غیرقانونی خواهد داشت.
با این حال، شبکههای کوچکتر با نرخ هش پایینتر (یعنی سطح مشارکت کمتر) در گذشته قربانی چنین حملاتی شدهاند (برای مثال، موناکوین Monacoin (MONA)، بیت کوین گلد Bitcoin Gold (BTG) و اتریوم کلاسیک Ethereum Classic (ETC)).